Artur Telma o polityce

Wybory

W systemie politycznym wybory to proces, w którym obywatele wyłaniają swoich kandydatów do organów władz spośród wielu zgłoszonych. Tak rozumiane są podstawowym składnikiem demokracji.

Podstawową metodą jest głosowanie, ustawa określająca sposób przeprowadzania wyborów nazywana jest ordynacją wyborczą lub ustawą o wyborze prezydenta RP.

Ordynacja wyborcza w Polsce zawiera przepisy regulujące sposób przeprowadzania wyborów parlamentarnych do Sejmu i Senatu, samorządowych do rad gmin, powiatów i sejmików województwa, wyboru Prezydenta RP, wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Reguluje zasady tworzenia i działania komitetów wyborczych, zgłaszania kandydatów, finansowania, prowadzenia i rozliczania kampanii wyborczych, powołania i działania komisji wyborczych oraz innych organów prowadzących i nadzorujących wybory oraz sposób przeliczania głosów na mandaty.

W wyborach do rad gmin oraz do Senatu stosuje się system większościowy, w pozostałych wypadkach formuł proporcjonalnych, w wyborach prezydenckich oraz w bezpośrednich organów wykonawczych gmin głosowanie odbywa się najczęściej w dwóch turach według zasady większości bezwzględnej.

Terytorium Polski podzielone jest na 41 okręgów mandatowych, od 7 do 19 mandatów na okręg, partia chcąca wejść do Sejmu musi zdobyć 5% mandatów, koalicja wyborcza 8%. W wyborach do Senatu okręgów jest tylko 40, w każdym wybiera się od 2 do 4 senatorów. Liczba mandatów zależy od podzielenia ilości mieszkańców kraju przez ogólna liczbę posłów wybieranych we wszystkich okręgach.

Bierne prawo wyborcze określa zasady kandydowania na stanowiska władzy, ma go każdy obywatel Polski , który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat, a w przypadku kandydata na senatora 30 lat. Do rad gmin, powiatów i sejmików województwa wystarczy mieć skończone 18 lat, natomiast na urząd wójta, burmistrza i prezydenta miasta 25 lat. Aby zostać prezydentem RP należy skończyć 35 lat.

Czynne prawo wyborcze dające obywatelom możliwość udziału w głosowaniu i oddanie głosu na swojego przedstawiciela, przysługuje wszystkim obywatelom polskim, którzy ukończyli 18 lat, a prawo nie zostało im zabrane prawomocnym wyrokiem sądowym i nie są ubezwłasnowolnieni. Prawo przysługuje także pełnoletnim obywatelom państw członkowskich UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego, stale zamieszkującym w Polsce.